ضعف نشر معارف قرآنی در فضای مجازی بسیار محسوس است

ضعف نشر معارف قرآنی در فضای مجازی بسیار محسوس است

گفتگو با استاد برجسته ی قرآن کریم حجت الاسلام و المسلمین شیخ محسن قرائتی

برای رسیدن به ولایت، باید سعی در درک و فهم مفاهیم قرآن داشته باشیم
ضعف نشر معارف قرآنی در فضای مجازی بسیار محسوس است
تبلیغ و امر به معروف را باید از خودمان شروع کنیم

 

در ماه نزول قرآن قرار داریم، در ابتدا از شما می خواهیم که چند کلامی از ماه مبارک رمضان برای ما بگویید…

رمضان ماه خداست، ماهی است که روزهایش بهترین روزها و شب های آن بهترین شب هاست، ماه بهار قرآن است، این ماه ویژه قرار داده شده است، همه باید همتی مضاعف در این ماه داشته باشند، نشود که این ماه تمام شود و ما هنوز در اول راه قرار داشته باشیم، باید دقت شود، باید راه نشان داده شود، راه مشخص است، راه همان است که رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند، انی تارک فیکم الثقلین کتاب الله و عترتی اهل بیتی، فقط قرآن مسأله را حل نمی کند، اهل بیت علیهم السلام نقشی همواره همانند قرآن دارند، یعنی قرآن مکمل اهل بیت است و اهل بیت مکمل قرآن، فلذا در این ماه باید ظرفیت قرآنی و اهل بیتی ما دوچندان شود، همه خاصه جوانان باید سعی در فهم و درک مفاهیم قرآن داشته باشند تا بتوانند به ولایت برسند، منظور از ولایت همان امامت اهل بیت علیهم السلام است، ناگفته نماند همه ی این موارد فقط با تبلیغ درست قابل حل است.

جناب قرائتی شما به تبلیغ درست اشاره کردید، تبلیغ درست باید چگونه باشد؟

تبلیغ مسأله ی مهمی است ، در تبلیغ باید اول از خود شروع کرد، «و ربک فکبر و ثیابک فطهر و الرجز فاهجر»؛ «و پروردگارت را بزرگ بشمار و لباست را پاک کن و از پلیدی دوری کن.‌» سپس باید خانواده را اصلاح نمود، «قل لازواجک وبناتک و نساء المؤمنین…‌»  ؛ «به همسران و دخترانت و زنان مؤمنان بگو….‌» در مرحله سوم نوبت به خویشاوندان می‌رسد، «وانذر عشیرتک الاقربین‌«؛ «خویشان نزدیک خود را انذار کن.‌» و در آخر باید اهل منطقه و شهر را راهنمایی و ارشاد کرد. «لتنذر‌ام القری و من حولها» ؛ «تا اهل مکه و کسانی را که در اطراف آن هستند انذار کنی.‌»

همانطور که اشاره کردم تبلیغ درست، باید درست اجرا شود، بله؛ هم اکنون اگر مشکلی در جامعه باشد، تبلیغ مشکل داشته است.

طبق فرمایشات شما، هم اکنون و در این عرصه مسأله ی تبلیغ ضرورتی خاص دارد، معارف قرآنی باید با تبلیغ درست در جامعه پیاده شود، به نظر شما تبلیغ در حال حاضر باید چگونه و به چه شکلی در جامعه اجرا شود؟

در آغاز این نکته را بگویم، همه می توانند مبلغ باشند، بدانید با تبلیغ درست بسیاری از مشکلات جامعه ی امروزی حل خواهد شد، با سلاح تبلیغ نقشه‌های شوم جهانخواران نقش بر آب و توطئه‌های شیطانی آنان خنثی می‌شود، نقش برجسته ی تبلیغ را می توان حس کرد، تبلیغ درست نوعی امر به معروف و نهی از منکر است و قرآن کریم می‌فرماید: «ولتکن منکم امة یدعون الی الخیر و یامرون بالمعروف و ینهون عن المنکر»«از میان شما باید گروهی باشند که مردم را به خیر دعوت کنند و از بدی بازدارند.‌» پس تبلیغ دین واجب است.

همه باید دقت داشته باشند که بی توجهی به مساله تبلیغ موجب قهر الهی است. «لعن الذین کفروا من بنی اسرائیل علی لسان داوود و عیسی بن مریم ذلک بما عصوا و کانوا یعتدون. کانوا لایتناهون عن منکر فعلوه‌«؛ «کافران بنی اسرائیل به وسیله داوود و عیسی بن مریم لعنت شدند، زیرا سرکشی کرده و [به حقوق دیگران] تجاوز می‌نمودند و یکدیگر را از اعمال زشت باز نمی‌داشتند.‌»

این نکته را هم بگویم که پاداش تبلیغ را کسی نمی تواند وصف کند.

پاداش تبلیغ از دنیا و آنچه در آن است بیشتر است

رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: «لئن یهدی الله بک رجلا خیر لک من الدنیا و ما فیها؛ اگر خداوند به دست تو یک نفر را هدایت کند، برای تو از دنیا و آنچه در آن است بهتر است.‌»

استغفار همه موجودات:

امام صادق علیه السلام فرمودند: «معلم الخیر تستغفر له دواب الارض وحیتان البحر و کل صغیر و کبیر فی ارض الله و سمائه؛ تمام موجودات زمین و ماهیان دریا و هر کوچک و بزرگی در زمین و آسمان خدا، برای تعلیم دهنده خوبی طلب آمرزش می‌کنند.‌»

ثواب آزاد کردن بنده:

رسول خدا فرمودند: «وادع الناس الی الاسلام واعلم ان لک بکل من اجابک عتق رقبة من ولد یعقوب ؛ مردم را به اسلام دعوت کن و بدان، در مقابل هر کسی که تو را اجابت کند، ثواب آزادی یک بنده از فرزندان یعقوب برایت نوشته خواهد شد.‌»

طبق فرمایش شما؛ نشر معارف اسلامی و قرآنی نیاز به یک تبلیغ درست دارد، همچنین در سخنانتان به پاداش و چگونگی تبلیغ صحیح اشاره کردید؛ زمان، مکان و ابزار یک تبلیغ درست باید چگونه باشد؟

نشر معارف اسلامی را می توان در همه ی مکان ها انجام داد، مسجد بهترین مکان برای تبلیغ است. امام صادق علیه السلام به ابان بن تغلب فرمود: «اجلس فی المسجد وافت الناس ؛ در مسجد بنشین و برای مردم فتوا بده.‌»

مبلغ باید سخنانش را در زمانی بگوید که شرایط فراهم باشد وگرنه به نتیجه نخواهد رسید. علی علیه السلام فرمودند: «مجتنی الثمرة لغیر وقت انیاعها کالزارع بغیر ارضه؛ کسی که میوه را قبل از رسیدنش بچیند، مانند کسی است که در زمین شخص دیگری کشت کرده است.‌» که چون نمی‌تواند در آن محل بماند و به زراعت رسیدگی کند، از کشت خود بهره‌ای نخواهد برد.

ابزار تبلیغ باید طوری باشد که بتوان با مخاطب ارتباط برقرار کرد و مهمترین وسیله ارتباط با دیگران «قلم‌» و «سخن‌« است.

«ن والقلم وما یسطرون‌«؛ «قسم به قلم و آنچه بدان می‌نگارند.‌» رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: «اذا کان یوم القیامة وزن مداد العلماء بدماء الشهداء فیرجح مداد العلماء علی دماء الشهداء ؛ در روز قیامت مرکب قلم دانشمندان با خون شهیدان سنجیده می‌شود، پس آن مرکب بر خون شهیدان برتری می‌یابد.‌»

امروزه کمتر جوانی را می توان پیدا کرد که در فضای مجازی و اینترنت فعالیت نداشته باشد، نشر معارف اسلامی از طریق اینترنت باید در مرحله ی فوق العاده ای قرار بگیرد، چرا که در فضای مجازی ضعف تبلیغ را می توان به راحتی حس کرد.

فرمودید که جامعه ی کنونی ما در معارف قرآنی ضعف دارد، یک مبلغ باید چگونه باشد که مردم سریع جذب معارف قرآنی باشد؟

از آنجا که مؤثر واقعی در هر کاری خداست، پس باید سخن با نام او آغاز شود. «اقرا باسم ربک الذی خلق‌« ؛ «بخوان به نام پروردگارت که آفرید.‌»

کلامی که با نام خدا آغاز نشود سرانجام نیکو نخواهد داشت. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: «کل امر ذی بال لم یبدا فیه باسم الله فهو ابتر؛ هر کار مهمی که با نام خدا آغاز نشود به انجام نیکو نخواهد رسید.‌»

کلام انسان، هیچگاه خالی از اشتباه نیست مگر اینکه متصل به وحی الهی باشد. «فاستمسک بالذی اوحی الیک انک علی صراط مستقیم‌» ؛ «به آنچه به تو وحی شده تمسک کن که تو بر راه راست هستی.‌»

و نیز کلام مبلغ باید:

حق باشد، زیرا دین بر حق نازل شده است. از امام زین العابدین علیه السلام سؤال شد که شرایع دین چیست؟ حضرت فرمود: «قول الحق والحکم بالعدل والوفاء بالعهد؛ سخن حق و حکم به عدالت و وفای به عهد و پیمان.‌»

پاک و دلپسند باشد. «و هدوا الی الطیب من القول و هدوا الی صراط الحمید» ؛ «مؤمنان به سخنان پاک و به راه خدای ستایش شده هدایت شدند.‌»

هدایتگر باشد و مردم را از تاریکی‌ها به سوی نور خارج سازد. «کتاب انزلناه الیک لتخرج الناس من الظلمات الی النور باذن ربهم‌» ؛ «این قرآن کتابی است که ما برای تو فرستادیم تا مردم را به اذن پروردگارشان از تاریکی‌ها به سوی نور، خارج سازی.‌»

مستدل و منطقی باشد. «قل هاتوا برهانکم ان کنتم صادقین‌»؛ «ای پیامبر! بگو اگر راست می‌گوئید، برهانتان را بیاورید.‌»

حساب شده و سنجیده باشد. «الحمد لله الذی انزل علی عبده الکتاب و لم یجعل له عوجا»؛ «ستایش مخصوص خدایی است که بر بنده خود کتاب را نازل کرد و در آن هیچ نقص و کجی قرار نداد.‌»

در جهت رشد، کمال و تعالی مخاطب باشد. «یهدی الی الرشد فامنا به و لن نشرک بربنا احدا» ؛ «این قرآن، [خلق را] به راه خیر و صلاح هدایت می‌کند، بدین سبب ما به آن ایمان آورده و دیگر هرگز به خدای خود مشرک نخواهیم شد.‌»

 آمیخته با بشارت و تشویق باشد. نمونه این بشارت را در آیه زیر می‌توان یافت. «ان الذین آمنوا و عملوا الصالحات و اقاموا الصلوة و اتوا الزکوة لهم اجرهم عند ربهم و لا خوف علیهم و لا هم یحزنون‌»؛ «کسانی که ایمان آورده و عمل صالح انجام دادند و نماز به پا داشتند و زکات دادند، پاداششان نزد پروردگارشان است، نه ترسی بر آنان است و نه غمگین می‌شوند.‌»

آمیخته به موعظه و هشدار باشد. نمونه هشدارهای قرآن کریم چنین است: «ان الذین کفروا بایات الله لهم عذاب شدید والله عزیز ذوانتقام‌» ؛ «کسانی که به آیات خدا کفر ورزیدند، عذاب شدیدی دارند و خداوند توانا و انتقام گیرنده است.‌»

متناسب با مقتضای حال مخاطب باشد. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند: «انا معاشر الانبیاء امرنا ان نکلم الناس علی قدر عقولهم ؛ ما گروه پیامبران ماموریم که با انسان‌ها به اندازه عقلشان سخن بگوییم.‌»

شیوا و رسا باشد: «قل لهم فی انفسهم قولا بلیغا»؛ «با آن‌ها سخنی رسا که در دلشان [مؤثر] افتد، بگوی.‌»

نرم و آرام باشد. «اذهبا الی فرعون انه طغی فقولا له قولا لینا لعله یتذکر او یخشی‌»؛ «به سوی فرعون بروید که او طغیان کرده است و با او به نرمی سخن بگویید، امید است که به خود آید [و از خواب غفلت و غرور بیدار شود] ، یا از خدا بترسد.‌»

مفید و مختصر باشد. «من محاطرائف حکمته بفضول کلامه فکانما اعان هواه علی هدم عقله؛ هر کس با زواید سخن خود شیرینی و زیبایی حکمت خویش را محو کند، گویا بر نابودی عقل خود اقدام کرده است.‌»

حاج آقای قرائتی! ممنون از وقتی که در اختیار ما قرار دادید. و نکته آخر ..

درپایان به خود لازم می دارم که نکته ای را خدمت شما عرض کنم، ما در برخورد با مخالفان باید اخلاقی را رعایت کنیم، قرآن کریم در برخورد با مخالفان بی آزار می‌فرماید: «لکم دینکم ولی دین‌« ؛ «دین شما برای خودتان و دین من برای خودم.‌» و در برخورد با بستگان منحرف که زیر بار حق نمی‌روند می‌فرماید: «یا نوح انه لیس من اهلک انه عمل غیر صالح‌« ؛ «ای نوح! او (پسرت) اهل تو نیست، زیرا او را عملی ناشایسته است.‌» و در برخورد با هوادارانی که مخالف شده اند می‌فرماید: «و من یرتدد منکم عن دینه فیمت و هو کافر فاولئک حبطت اعمالهم فی الدنیا والاخرة‌« ؛ «و کسی از شما که از دینش برگردد و بمیرد در حالی که کافر است، پس ایشان اعمالشان در دنیا و آخرت نابود می‌شود.‌»

و همچنین قرآن کریم با هر یک از گروه‌های دیگر برخوردی مناسب خودشان دارد.

دقت کنیم که مردم را به قرآن و عترت جذب کنیم، دافعه نباشیم، من در پایان از شما و تمامی همکارانتان کمال تشکر را دارم، من به نوبه ی خودم از شما قدر دانی می کنم، و امیدوارم که این حرکت مبارک همیشه در جریان باشد…. والحمدلله رب العالمین.

دیدگاه شما

ایمیل شما منتشر نمی شود.خانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>